Episode 353
🎭 Αρσενικό και παλιά δαντέλα – Τζόζεφ Κέσερλινγκ 🖤 Μαύρη κωμωδία όπου η ευγένεια συναντά τον φόνο
🕯️ Υπόθεση
Στο παλιό οικογενειακό σπίτι των Μπρούστερ στο Μπρούκλιν ζουν οι δύο ηλικιωμένες αδελφές Άμπι και Μάρθα, φαινομενικά ευγενικές και φιλεύσπλαχνες κυρίες, απόγονοι οικογένειας με ιστορία που φτάνει ως τους πρώτους αποίκους της Αμερικής. Μαζί τους κατοικεί ο ανιψιός τους Τέντι, ο οποίος πάσχει από σοβαρή ψευδαίσθηση και πιστεύει ότι είναι ο πρόεδρος Θεόδωρος Ρούζβελτ. Ζει μέσα σε αυτό το παραλήρημα, μιλά σαν αρχηγός κράτους και σκάβει συνεχώς στο υπόγειο, πεπεισμένος ότι ανοίγει διώρυγες για τον Παναμά.
Στο σπίτι επιστρέφει ο Μόρτιμερ Μπρούστερ, αδελφός του Τέντι, κριτικός θεάτρου που μισεί το ίδιο το θέατρο. Ο Μόρτιμερ είναι ερωτευμένος με την Ιλέιν, κόρη του ιερέα που μένει στο διπλανό σπίτι, και της κάνει πρόταση γάμου. Παρότι οι θείες του ενθουσιάζονται, ο ίδιος φοβάται μήπως η οικογενειακή «τρέλα» είναι κληρονομική.
Λίγο αργότερα, ο Μόρτιμερ ανακαλύπτει τυχαία ένα πτώμα κρυμμένο στο κάθισμα του παραθύρου. Η φρίκη του μετατρέπεται σε απόλυτο σοκ όταν οι θείες του ομολογούν, με απόλυτη γαλήνη, ότι εκείνες το προκάλεσαν. Αποκαλύπτουν πως εδώ και χρόνια δολοφονούν μοναχικούς ηλικιωμένους άντρες, θεωρώντας ότι τους κάνουν καλό. Τους προσφέρουν σπιτικό κρασί από σαμπούκο, στο οποίο έχουν προσθέσει αρσενικό, στρυχνίνη και μια μικρή ποσότητα κυανίου. Μέχρι εκείνη τη στιγμή έχουν σκοτώσει δώδεκα ανθρώπους. Ο Τέντι αναλαμβάνει να θάβει τα πτώματα στο υπόγειο, πιστεύοντας πως πρόκειται για θύματα κίτρινου πυρετού.
Ο Μόρτιμερ προσπαθεί απεγνωσμένα να αποτρέψει τις θείες από το επόμενο έγκλημα και καταφέρνει την τελευταία στιγμή να σώσει έναν ακόμη υποψήφιο «φιλοξενούμενο». Τρομοκρατημένος από όσα μαθαίνει, διαλύει χωρίς εξηγήσεις τον αρραβώνα του με την Ιλέιν.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο όταν στο σπίτι εμφανίζεται ο τρίτος αδελφός, ο Τζόναθαν Μπρούστερ, δραπέτης από φυλακή της Ιντιάνα. Τον συνοδεύει ο συνεργός του, ο αλκοολικός γιατρός Χέρμαν Αϊνστάιν, ο οποίος του έχει κάνει πλαστική επέμβαση για να αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά του, με αποτέλεσμα να μοιάζει με τον ηθοποιό Μπόρις Καρλόφ. Οι δυο τους αναζητούν κρησφύγετο και έναν χώρο για να ξεφορτωθούν το δικό τους θύμα.
Ο Μόρτιμερ και οι θείες, αν και τρομοκρατημένοι, αναγκάζονται να δεχτούν τον Τζόναθαν για τη νύχτα. Εκείνος και ο Αϊνστάιν σχεδιάζουν να μετατρέψουν το παλιό εργαστήριο του παππού Μπρούστερ σε παράνομη κλινική πλαστικής χειρουργικής για εγκληματίες. Ταυτόχρονα, και οι δύο πλευρές προσπαθούν να κρύψουν τα πτώματα στο υπόγειο, ενώ το σπίτι γεμίζει ανεπιθύμητους επισκέπτες: την Ιλέιν που ζητά εξηγήσεις και τον αστυνομικό Ο’Χάρα, ο οποίος ονειρεύεται να γράψει θεατρικό έργο.
Όταν οι θείες αποκαλύπτουν στον Τζόναθαν τα δικά τους εγκλήματα, εκείνος εξοργίζεται μαθαίνοντας ότι έχουν σκοτώσει τον ίδιο αριθμό ανθρώπων με αυτόν και αποφασίζει να τους ξεπεράσει.
Στην τελική πράξη, ο Τζόναθαν σχεδιάζει να σκοτώσει τον Μόρτιμερ και τον Τέντι. Ο Μόρτιμερ δένεται, αλλά τελικά σώζεται χάρη στην Ιλέιν. Η αστυνομία εισβάλλει στο σπίτι, αναγνωρίζει τον Τζόναθαν ως δραπέτη και τον συλλαμβάνει. Παρά τις αλλεπάλληλες ομολογίες για τα δεκατρία πτώματα στο υπόγειο, οι αστυνομικοί θεωρούν τους ενοίκους παράφρονες. Ο Τέντι διατάσσεται να εγκλειστεί σε ψυχιατρείο και οι θείες επιμένουν να τον ακολουθήσουν.
Πριν φύγουν, αποκαλύπτουν στον Μόρτιμερ ότι δεν είναι συγγενής τους εξ αίματος, αλλά νόθος γιος της παλιάς μαγείρισσας. Ο Μόρτιμερ ανακουφίζεται, θεωρώντας πως μπορεί πλέον να παντρευτεί την Ιλέιν χωρίς φόβο κληρονομικής τρέλας. Ο γιατρός Αϊνστάιν αποχωρεί ανενόχλητος, ενώ το έργο κλείνει ειρωνικά με τις θείες να προσφέρουν στον διευθυντή του ψυχιατρείου ένα ποτήρι κρασί από σαμπούκο.
🎭 Χαρακτήρες και ψυχολογική ανάλυση
🕯️ Άμπι Μπρούστερ
Η Άμπι είναι η πιο «τρυφερή» μορφή του έργου και ταυτόχρονα η πιο επικίνδυνη. Ενσαρκώνει την καλοσύνη που δεν αμφισβητεί ποτέ τον εαυτό της. Δεν σκοτώνει από μίσος, ούτε από συμφέρον· σκοτώνει από πεποίθηση. Πιστεύει ακράδαντα ότι προσφέρει λύτρωση σε μοναχικούς και δυστυχισμένους ανθρώπους. Η ηθική της δεν έχει ρωγμές, επειδή δεν έχει συνείδηση ενοχής. Μέσα από την Άμπι, το έργο σαρκάζει τη φιλανθρωπία που μετατρέπεται σε εξουσία πάνω στη ζωή των άλλων.
🕯️ Μάρθα Μπρούστερ
Η Μάρθα λειτουργεί ως συμπληρωματικός καθρέφτης της Άμπι. Είναι λιγότερο ομιλητική, πιο εσωστρεφής, αλλά εξίσου αποφασισμένη. Αν η Άμπι είναι η ιδεολογία, η Μάρθα είναι η πράξη. Δεν πρωτοστατεί, όμως δεν αντιστέκεται ποτέ. Η συνενοχή της είναι σιωπηλή και απόλυτη. Το έργο υπογραμμίζει πως το κακό δεν χρειάζεται πάντα ηγέτη· αρκεί η άκριτη συναίνεση.
🧠 Μόρτιμερ Μπρούστερ
Ο Μόρτιμερ είναι ο μόνος χαρακτήρας που διαθέτει συνείδηση και λογική. Κριτικός θεάτρου που απεχθάνεται το θέατρο, άνθρωπος εγκλωβισμένος στην ειρωνεία της ίδιας του της ζωής. Η αγωνία του δεν αφορά μόνο τα εγκλήματα που ανακαλύπτει, αλλά τον φόβο της κληρονομικότητας· μήπως η τρέλα είναι γραμμένη στο αίμα του. Η εσωτερική του σύγκρουση είναι υπαρξιακή. Το έργο τον χρησιμοποιεί ως γέφυρα ανάμεσα στο κοινό και τον παραλογισμό της σκηνής. Δεν γελά· παλεύει να επιβιώσει.
🕳️ Τέντι Μπρούστερ
Ο Τέντι είναι η πιο τραγική φιγούρα του έργου, παρότι παρουσιάζεται κωμικά. Ζει μέσα σε ένα πλήρες παραλήρημα, πιστεύοντας πως είναι ο πρόεδρος Θεόδωρος Ρούζβελτ. Η πράξη του να θάβει πτώματα αποκτά τρομακτική διάσταση, επειδή γίνεται με απόλυτη αθωότητα. Δεν γνωρίζει ότι σκοτώνει· νομίζει ότι υπηρετεί την πατρίδα. Ο Τέντι αποκαλύπτει πώς η κοινωνία εκμεταλλεύεται την ψυχική ασθένεια και τη μετατρέπει σε εργαλείο.
🖤 Τζόναθαν Μπρούστερ
Ο Τζόναθαν είναι η σκοτεινή αντανάκλαση των θειών. Σκοτώνει συνειδητά, με μίσος και φιλοδοξία. Δεν προσποιείται αγαθά κίνητρα. Το πρόσωπό του, παραμορφωμένο ώστε να θυμίζει τον Μπόρις Καρλόφ, λειτουργεί ως εξωτερική απεικόνιση της εσωτερικής του φρίκης. Η οργή του όταν μαθαίνει ότι οι θείες έχουν σκοτώσει όσους κι εκείνος αποκαλύπτει τον βαθύ του ναρκισσισμό. Για τον Τζόναθαν, ο φόνος είναι μέτρο αξίας.
🍷 Δρ. Χέρμαν Αϊνστάιν
Ο Αϊνστάιν είναι ο κυνικός επιβιωτής. Αλκοολικός, καιροσκόπος, χωρίς ιδεολογία. Δεν σκοτώνει από πάθος ούτε από ηθική διαστροφή· σκοτώνει επειδή βρέθηκε στο λάθος πλευρό της ιστορίας και προσπαθεί απλώς να βγει ζωντανός. Αντιπροσωπεύει τον άνθρωπο που υπηρετεί το κακό χωρίς πίστη σε αυτό. Γι’ αυτό και στο τέλος φεύγει ανενόχλητος.
🌸 Ιλέιν Χάρπερ
Η Ιλέιν είναι η μοναδική κανονικότητα. Δεν συμμετέχει στον παραλογισμό, αλλά τον φωτίζει με την παρουσία της. Αντιπροσωπεύει τη ζωή, τον έρωτα, τη δυνατότητα εξόδου από τον φαύλο κύκλο. Η σωτηρία του Μόρτιμερ δεν έρχεται από τη λογική, αλλά από τη σχέση του μαζί της.
👮 Ο’Χάρα και Ρούνεϊ
Ο Ο’Χάρα ενσαρκώνει τη θεσμική αφέλεια. Αστυνομικός που ενδιαφέρεται περισσότερο για το θεατρικό του έργο παρά για την πραγματικότητα.
Ο Ρούνεϊ, αυστηρός και καχύποπτος, εκπροσωπεί την εξουσία που βλέπει την αλήθεια αλλά αρνείται να την πιστέψει. Και οι δύο αποτυγχάνουν να διακρίνουν το πραγματικό έγκλημα.
Το έργο δεν χωρίζει τους ανθρώπους σε καλούς και κακούς. Τους χωρίζει σε συνειδητούς, ασυνείδητους και αδιάφορους. Και αυτό το κάνει βαθιά ανησυχητικό.
🖤 Το μήνυμα
Το «Αρσενικό και παλιά δαντέλα» μας ψιθυρίζει ότι το κακό δεν φορά πάντα σκοτεινά ρούχα. Μπορεί να έχει άσπρη δαντέλα, ζεστό χαμόγελο και φιλόξενο σαλόνι. Το έργο γελοιοποιεί την τυφλή ηθική και αποκαλύπτει πόσο επικίνδυνη γίνεται η καλοσύνη όταν δεν συνοδεύεται από κρίση.
🌊 Η προσωπική μου ματιά
Στην ηχητική του απόδοση, η ισορροπία του ήχου είναι κρίσιμη. Οι χαμηλόφωνες σκηνές, οι φωνές από το βάθος, η λεπτή μετάβαση από την αθωότητα στον τρόμο απαιτούν προσεκτική ακρόαση και αποκατάσταση. Το έργο δεν φωνάζει· ψιθυρίζει. Και εκεί ακριβώς κρύβεται η δύναμή του.
Πρώτη ελληνική παρουσίαση: δεκαετία 1950
Ηχητική απόδοση
Ηθοποιοί: Νέλλη Αγγελίδου, Ντίνα Κώνστα, Βασίλης Ρίσβας, Νίκος Μπουσδούκος, Μιχάλης Μητρούσης, Γιώργος Λέφας, Ακίνδυνος Γκίκας, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Σοφία Κακαρελίδου, Κώστας Σπυρόπουλος, Γιώργος Σουξές
❓ Ερώτηση προς το κοινό:
Μπορεί η καλοσύνη να γίνει το πιο επικίνδυνο άλλοθι;
🖋️ Στοχασμός
Όταν το γέλιο συνοδεύει τον θάνατο, ίσως δεν γελάμε για να διασκεδάσουμε, αλλά για να αντέξουμε την αλήθεια.
✍️ Angeli Georgia – Storyteller of Light ✍️
Hashtags:
#ΑρσενικόΚαιΠαλιάΔαντέλα #JosephKesselring #ΜαύρηΚωμωδία #ΚλασικόΘέατρο #Ραδιοσκηνή #StorytellerOfLight #BlackComedy #ClassicTheatre #ArsenicAndOldLace
Ό,τι αξίζει να ακούγεται, αξίζει και να στηρίζεται
👉 angeligeorgiastoryteller.gr/support
Τα βιβλία δεν είναι αντικείμενα. Είναι μνήμη σε χαρτί
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
